iconDe verwachtingen voor het sociaal domein en andere risico's

Het sociaal domein vraagt om meer budget

Het sociaal domein blijft ons uitdagingen bieden. De lijnen zoals we die vorig jaar hebben uitgezet houden we vast; we werken aan meer verbinding tussen welzijnsactiviteiten en zorg, aan het centraal zetten van het dagelijks leven van een inwoner en we zoeken naar betere manieren om dit te organiseren en ondersteunen. Dat dit niet eenvoudig is, is ook duidelijk. We zien nog steeds een stijging van (complexe) zorg bij jeugdigen, een trend die we nog niet kunnen keren. Interactie met elkaar vraagt veel aandacht en de beschikbare financiële middelen zijn structureel te weinig voor datgene wat we nodig achten qua zorg. Met name bij jeugdzorg zien we dat spanningsveld. Ook is er momenteel onzekerheid hoe de instroom in de Participatiewet zich ontwikkelt. Herstelt de arbeidsmarkt zich snel, of gaat dit langer duren. Ook de eerder genoemde herijking van het Gemeentefonds kan negatieve gevolgen hebben voor het sociaal domein.

Wat weten en kunnen we in deze programmabegroting doen?

Op basis van recente informatie in de 2e tussenrapportage 2020 constateren wij blijvende tekorten voor het sociaal domein. De inzet voor de transitie die met het beleidskader van 2019 is gekozen blijkt niet voldoende om binnen het budget te blijven. Dit komt door ontwikkelingen die buiten onze invloedssfeer liggen (abonnementstarief, kosten voorzieningen jeugdzorg). In het opstellen van deze programmabegroting voor 2021 kon dit inzicht nog niet ten volle meegenomen en worden en een volledig beeld van de effecten van het lopende jaar 2020 hebben we nu ook nog niet.

We benutten al de mogelijkheden die we hebben om grip en zicht te krijgen op de ontwikkeling van het sociaal domein. De landelijke ontwikkelingen en keuzes van het Rijk geven geen perspectief op (voldoende) compensatie of beleidsaanpassingen. De jaarlijkse tekorten zien we oplopen met € 2,2 miljoen per jaar voor jeugzorg (€ 725.000), Wmo (€ 1,2 miljoen) en participatie (€ 250.000). Voor de tekorten in het sociaal domein in 2020 hadden we incidentele oplossingen. De aanvullende opgave voor het sociaal domein, naast de bestaande transformatie, is groot, zie hiervoor onderstaande tabel. Daar hebben we nu geen oplossingen voor.

De bestemmingsreserve sociaal domein laat de volgende ontwikkeling zien:

Verloop bestemmingsreserve sociaal domein

wijziging

effect

Stand per 1 januari 2021

978

Toevoeging Perspectiefnota 2021

2.000

Uitname stand t/m 1e tussenrapportage 2020

-2.188

Toevoeging 2e tussenrapportage 2020

617

Voorzien resultaat 2020:

-1.571

Begroot resultaat concept begroting 2021

-198

Voorzien extra tekort n.a.v. tussenrapportages 2020

-2.188

Voorzien resultaat begroting 2021:

-2.386

Onzekerheden over 2021 (1e bewijzigingswijziging 2021):

Inschatting regionale inkoop (1e begrotingswijziging 2021)

-1.100

Doorloop Open house jeugd en wmo (1e begr.wijz. 2021)

pm

Stand bestemmingsreserve na verwerking resultaat 2020 en 2021

-2.079

Voorstel extra toevoeging aan bestemmingsreserve 2021

459

Nog te realiseren dekking voor tekorten sociaal domein tot en met 2021

-1.620

+ = minder lasten; - = meer lasten

Duidelijk is dat we voor de tekorten in het sociaal domein nog meer voorstellen zullen doen voor 2021 en de jaren erna.

Ontwikkeling sociaal domein

2021

2022

2023

2024

Stand programmabegroting 2021-2024

-198

233

54

-86

Gevolgen tussenrapportages 2020

-2.188

-2.178

-2.178

-2.178

Bekende ontwikkelingen voor 2021

-2.386

-1.945

-2.124

-2.264

Inschatting regionale inkoop (1e begrotingswijziging 2021)

-1.100

Overige ontwikkelingen (1e begrotingswijziging 2021)

pm

Resterend voorziene tekort sociaal domein

-3.486

-1.945

-2.124

-2.264

+ = minder lasten; - = meer lasten

Structurele uitdaging in het sociaal domein

We stellen onze meerjarige verwachtingen voor het sociaal domein bij op grond van de informatie uit de 2e tussenrapportage. We zien dat het jaarlijkse structurele tekort op het sociaal domein oploopt met € 2,2 miljoen per jaar. De incidentele aanvulling in 2021 van de bestemmingsreserve Sociaal domein van € 2 miljoen is onvoldoende om dat op te kunnen opvangen. In de 1e begrotingswijziging 2021 werken we de exacte bedragen uit omdat we dan ook weten welke gevolgen de Septembercirculaire 2020 nog heeft voor het geschetste beeld. En doen we een voorstel voor de noodzakelijke aanvullende dekking voor 2021.

Er zijn opnieuw keuzes nodig om het budget en de uitgaven structureel in balans te brengen. Dit vergt onderzoek en politieke afweging. We gaan daarbij eerst kijken wat er binnen het sociaal domein opgelost kan worden, nu denken we bijvoorbeeld al aan de doorontwikkeling van de toegang met een aanscherping van de indicatiestelling en een herijking van onze beleidskaders waar deze wellicht minder ruimhartig ingericht kunnen worden.

Risico's

De financiële positie van Bronckhorst is gezond. Natuurlijk blijven jaarlijks maatregelen nodig om de dynamische wereld van de Algemene uitkering of nieuwe uitvoeringseisen te kunnen invullen. Risicomanagement heeft onze blijvende aandacht. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing(2.2.2) hebt u hierover meer kunnen lezen.Onze aandacht gaat vooral uit naar de ontwikkelingen binnen het sociaal domein (deelprogramma 1BToegang en individuele voorzieningen), de toekomstige opgaven (Investeringsagenda) en corona.