iconBelangrijkste risico's in beeld

We kennen ruim over de 100 risico’s die we beoordelen op hun impact, zowel financieel als niet-financieel. Van deze risico’s kent een ruime meerderheid een impact met een financieel gevolg. Het totaal van deze financiële risico’s ligt op ruim € 33 mln. De 15 belangrijkste risico’s, waar ook de impact niet-financieel kan zijn, vragen ruim 49% van onze weerstandscapaciteit. Deze capaciteit bestaat uit de (financiële) mogelijkheden waarover we beschikken om niet-begrote kosten op te vangen, zoals onze Algemene reserve.

De samenstelling en de volgorde van de top 15 verandert voortdurend. De huidige top 15 beschrijven we hieronder. Eén van de grootste onzekerheden waar we op dit moment mee te maken hebben, is 'Den Haag'. We hebben het dan voornamelijk over de onzekerheid rond de financiële middelen, maar ook rond o.a. het beleid op asiel en stikstof. Omdat we rekening houden met de financiële effecten, zoals die nu bekend zijn, komt deze in de top 15 niet voor. Het financiële effect van de terugval van de Algemene uitkering is opgenomen in onze begroting.

We bepalen de kans op financiële risico’s op basis van een ‘kans klasse-indeling’. Aan deze indeling hangt een kanspercentage. Dit percentage geeft een inschatting van de mate waarin het risico zich in een periode van 10 jaar kan openbaren. De impact, of wel het financiële gevolg, in relatie tot de kans bepaalt de kwantitatieve beoordeling. We verkleinen het risico door het nemen van beheersmaatregelen. Het bedrag in de tabel is het risico wat we nemen na het treffen van beheersmaatregelen.

Top 15 van financiële risico's

Financiële risico's

Nr

Risico-oorzaak (als gevolg van...)

Risicogebeurtenis (bestaat de kans dat…)

Risicogevolg (met als gevolg dat…)

Netto Kans

Totaal: Netto Financieel Maximum

1

Extern - Netcongestie en/of het niet tijdig behalen van geplande oplossingen door netbeheerders om netcongestie te voorkomen/verminderen

*Voor netcongestie zijn indivduele risico's beschreven, deze zijn gericht op gevolgen voor het verduurzamen en (ver)bouwen van sporthallen, nieuwbouw van onderwijshuisvesting, bedrijventerreinen en woningen. De kans en impact per risico is daar opgenomen. De uitkomst van het collectief aan risico's is opgenomen in deze tabel

*

€ 2.332.500

2

Niet realiseren geraamde opbrengstwaarde grondexploitaties of onverwacht hogere kosten

*Voor de grondexploitaties is een separate risico-inventarisatie en -analyse uitgevoerd. De kans en impact per risico is daar opgenomen. De uitkomst van het collectief aan risico's is opgenomen in deze tabel

*

€ 1.163.000

3

Extern - Een wijziging van de SPUK regeling stimulering Sport kan de BTW op onderhoud/renovatie/nieuwbouw van sportaccommodaties alleen achteraf via SISA worden gedeclareerd

De SPUK regeling een budgetplafond kent en indien deze niet toereikend is kan de BTW op onderhoud/renovatie/nieuwbouw een kostenpost worden voor de gemeente

Financieel - Het beschikbare budget voor verduurzaming/renovatie/nieuwbouw van de gemeentelijke sportaccommodaties wordt overschreden

50%

€ 2.500.000

4

Extern - Vluchtelingenstroom, aantallen asielzoekers, wereldwijde ontwikkelingen

De gemeente onvoldoende huisvestingsmogelijk- heden en opvangplekken kan bieden voor vluchtelingen en asielhouders (conform wettelijke verplichting)

Financieel - Er extra kosten ontstaan door tijdelijke oplossingen. Maatregelen vanuit de provincie die hierin toezichthouder is op het behalen van de taakstelling; Niet financieel - We niet de opvang bieden die we toegezegd hebben

50%

€ 1.500.000

5

Technisch - Gehackt worden, fysiek toegang tot het systeem verschaffen (inbraak op systeem), gijzelsoftware plaatsen (losgeld eis)

Er zich een beveiligingslek voordoet waar misbruik van gemaakt wordt

Financieel - Er extra kosten worden gemaakt; Niet financieel - Dit doorgaans leidt tot imagoschade op landelijk niveau

25%

€ 3.000.000

6

Extern - Wijzigingen in de voorrangsregeling huisvesting statushouders

We met een taakstelling huisvesting statushouders (Uitgangspunt is 35 statushouders per half jaar), maar zonder voorrang we statushouders niet tijdig kunnen huisvesten binnen de huidige kaders en mogelijkheden. Daarnaast is een verandering merkbaar in statushouders die aan onze gemeente worden gekoppeld. meer (grotere) gezinnen tov eerder alleenreizende statushouders

Financieel - Er extra kosten ontstaan door tijdelijke oplossingen. Maatregelen vanuit de provincie die hierin toezichthouder is op het behalen van de taakstelling

50%

€ 1.500.000

7

Extern - Arbeidsmarktkrapte in de zorg- en welzijnssector

Hierdoor bestaat een grote kans dat zorgaanbieders geconfronteerd worden met stijgende personeelskosten en hogere tarieven nodig hebben om de continuïteit en kwaliteit van ondersteuning te kunnen waarborgen

Financieel - Dit kan leiden tot hogere kosten voor zorgaanbieders en daarmee tot stijgende tarieven binnen de Wmo en Jeugdwet. Daarnaast bestaat het risico dat aanbieders onvoldoende personeel kunnen inzetten, waardoor de beschikbaarheid, continuïteit en kwaliteit van ondersteuning onder druk komen te staan. Dit kan leiden tot hogere gemeentelijke uitgaven.; Niet financieel - Verminderde realisatie van maatschappelijke doelen binnen het sociaal domein

75%

€ 750.000

8

Extern - Het realistisch begroten op de zorgkosten jeugdzorg en WMO

Er een plotselinge toename is van jeugdzorg of WMO aanvragen, doordat dit open einde regelingen zijn

Financieel - Het budget overschreden wordt

50%

€ 750.000

9

Extern - Uitvoering van de inburgeringswet per 1-1-2022

Het rijk voornemens is de inburgeringswet te wijzigen en de SPUK inburgering te korten

Financieel - Er budgetoverschrijding plaatsvindt bij Inburgering en Participatie

70%

€ 500.000

10

Omgeving - Intensiveren aanpak ondermijning

Er een drugslab wordt aangetroffen

Financieel - Er opruimkosten zijn voor het chemisch afval, milieuschade en inzet gemeente

50%

€ 500.000

11

Extern - Tekort aan personeel door schaarste op de arbeidsmarkt

Doelstellingen niet of niet op tijd worden bereikt

Financieel - Dit leidt tot vertraging en extra kosten voor de gemeente; Niet financieel - Imagoschade ontstaat doordat doelstellingen worden vertraagd of niet worden gehaald

50%

€ 500.000

12

Extern - Inflatie/prijsstijgingen

Doelstellingen niet of niet op tijd worden bereikt

Financieel - Er vertraging optreedt en dit leidt tot extra kosten voor de gemeente; Niet financieel - Imagoschade ontstaat doordat doelstellingen worden vertraagd of niet worden gehaald

50%

€ 500.000

13

Extern - De toename van het aantal (tijdelijke) SPUK uitkeringen

De lange termijn financiering onduidelijk is

Financieel - We geen subsidies meer kunnen verstrekken voor in gang gezette transformaties

50%

€ 500.000

14

Mens - Handelen van bestuurders

In het bestuurlijke verkeer besluiten worden genomen en afspraken gemaakt die niet passen binnen de beleidskaders of financiële kaders van de raad. Nieuw beleid wordt uitgevoerd zonder dat hier de zekerheid van middelen voor is (In het bijzonder in tijden van schaarste)

Financieel - Financieel nadeel voor de gemeente ontstaat; Niet financieel - Imagoschade tot op regionaal niveau mogelijk is

40%

€ 500.000

15

Organisatie - Verslechterde economische vooruitzichten

We minder legesopbrengsten ontvangen dan geraamd

Financieel - Er een begrotingstekort ontstaat

50%

€ 400.000

Risico-analyse met de belangrijkste veranderingen binnen onze risico's

Het totaal aantal risico’s nam toe. Dit kwam doordat we nieuwe risico’s toevoegden, zoals de wetswijziging voor Hulp bij Huishouden die in 2029 van start gaat, maar ook voegden we op projectniveau risico’s toe bij grondexploitatie. Voor deze begroting pasten we bij een aantal risico’s de kans en het financiële gevolg (impact) aan. We voegden in totaal twaalf nieuwe risico’s toe. Acht risico’s vervielen. Er openbaarde zich geen enkel risico waarvoor we ons vermogen moesten aanwenden.

Financiële risico's 

Net als bij de jaarrekening van 2025 hebben we voor netcongestie en grondexploitatie een samengesteld risico in de tabel opgenomen. Deze risico’s bestaan uit verschillende kleine risico’s. Al eerder kwamen de volgende drie risico’s voor in de top 15. Door het vervallen van andere risico’s, zijn deze bestaande risico’s opnieuw in de top 15 zichtbaar. Het gaat hier om:

  • Het handelen in het bestuurlijk verkeer; het risico bestaat dat er afspraken buiten de beleids- en financiële kaders worden gemaakt. Dit kan leiden tot extra kosten en imagoschade.
  • Door verslechterde economische omstandigheden bestaat de kans dat we minder legesopbrengsten ontvangen dan geraamd. Dit kan leiden tot een begrotingstekort.
  • Krapte op de arbeidsmarkt binnen het sociaal domein; door personeelstekorten in het sociaal domein ontvangen inwoners niet tijdig zorg of ondersteuning. Hierdoor neemt de druk op zorg en ondersteuning toe en kan imagoschade ontstaan.

Door het vervallen en samenvoegen van verschillende risico’s wijzigt de top 15, hieronder geven we weer welke risico’s vervielen en welke nog zichtbaar zijn in het risicoregister. Er vielen drie risico’s vanwege hun omvang uit de top 15. Dit zijn risico’s die we nog steeds in beeld hebben.

  • Het risico bestaat dat de financiering van 1,5% voor het aantrekken van leningen volgens begrotingsuitgangspunten in werkelijkheid afwijkt.
  • Het risico bestaat dat door de geopolitieke spanningen er zich cyberaanvallen kunnen voordoen.
  • Het risico bestaat dat door een toename van wachtlijsten in de zorg het aantal jongeren met een complexe problematiek stijgt.

Niet-financiële risico's

Naast financiële risico’s zien we ook risico’s op het gebied van fraude, veiligheid, gezondheid en juridische aansprakelijkheid. Deze risico’s kunnen onze doelen in gevaar brengen. Ze beïnvloeden ook ons imago negatief en kunnen leiden tot verlies van vertrouwen.

Hieronder staan de belangrijkste niet-financiële risico’s die het imago van Bronckhorst op landelijk niveau kunnen beïnvloeden.

Niet-financiële risico's

Risico-oorzaak (als gevolg van...)

Risicogebeurtenis (bestaat de kans dat…)

Risicogevolg (met als gevolg dat…)

Netto Niet financieel klasse

Technisch - Gehackt worden, fysiek toegang tot het systeem verschaffen (inbraak op systeem), gijzelsoftware plaatsen (losgeld eis)

Er zich een beveiligingslek voordoet waar misbruik van gemaakt wordt

Financieel - Er extra kosten worden gemaakt; Niet financieel - Dit doorgaans leidt tot imagoschade op landelijk niveau

5

Technisch - Onbedoeld verstrekken van privacygegevens

Er datalekken ontstaan door ten onrechte verstrekte persoonsgegevens

Financieel - Er claims kunnen worden ingediend of boetes volgen die leiden tot financiële schade; Niet financieel - Het openbaar worden van datalekken schadelijk kan zijn voor het imago van de organisatie op landelijk niveau

5

Technisch - Gebruik van niet geaccepteerde tools

(Privacy) gevoelige data kan worden gebruikt om een AI model te trainen en bestaat de kans dat er een potentieel datalek ontstaat door een tool te gebruiken die niet veilig omgaat met onze data

Financieel - ; Niet financieel - Er een datalek ontstaat van gegevens van inwoners, bedrijven of vertrouwelijke interne informatie

5

Technisch - AI-systemen die onjuiste, onvolledige of verzonnen informatie kunnen genereren die als plausibel en betrouwbaar wordt gepresenteerd

Medewerkers vertrouwen bij hun besluitvorming te sterk op de adviezen of antwoorden van AI-toepassingen, waardoor fouten, vooringenomenheid of onjuiste afwegingen kunnen ontstaan

Financieel - ; Niet financieel - Onjuiste informatie gedeeld wordt, reputatieschade voor de gemeente ontstaat en er een verminderd vertrouwen van inwoners in de gemeentelijke dienstverlening is

5

Extern - Geopolitieke spanningen, bredere machtsverschuivingen tussen grootmachten en de militaire‑strategische ontwikkelingen gericht op de NAVO

Zich cyberaanvallen voordoen. De voorbeelden zijn er al met DDOS aanvallen bij overheidsinstellingen en nutsbedrijven maar dat kan veranderen in echte cyberaanvallen

Financieel - Uitval communicatie/internet optreedt en er geen informatie in brede zin en geen dienstverlening (energiebedrijven, telefoon en internetproviders) is. Het opnieuw opstarten brengt veel extra kosten met zich mee; Niet financieel - Dit kan leiden tot landelijke imagoschade

5

Overige risico's

In het afgelopen halfjaar zagen we twee (zie hieronder) belangrijke ontwikkelingen die van invloed waren op onze gemeente. Ze hadden nog geen financiële gevolgen, maar waren wel belangrijk voor onze samenleving en brachten risico’s met zich mee.

Project 'Schuifpuzzel Zelhem'

Binnen het project 'Schuifpuzzel Zelhem' kozen we een voorkeursscenario en een terugvalscenario. Het is nog onduidelijk of het voorkeursscenario haalbaar is. Pas als dit duidelijk is, kan concreter worden gemaakt welke (financiële) risico’s gelden voor onze gemeente.

Uitbreiding hoogspanningsstation Doetinchem/Langerak

Het elektriciteitsnet raakt steeds voller en uitbreiding van het elektriciteitsnet is noodzakelijk. Naast de plaatsing van de 3e transformator is het belangrijk dat het hoogspanningsstation Doetinchem/Langerak uitgebreid wordt. TenneT onderzoekt drie mogelijke locaties voor het hoogspanningsstation: het huidige terrein en twee alternatieven buiten de uiterwaarden van de Oude IJssel. Provincie Gelderland verwacht einde 2026 de locatie te bepalen.