In onderstaande tabel werken we verschillende ratio's uit om het weerstandsvermogen te toetsen. De provincie gebruikt de kengetallen in haar functie als toezichthouder. Onder de tabel met ratio’s leest u wat de kengetallen inhouden.
Financiële ratio's
Omschrijving | werkelijk 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Netto schuldquote | -0,87% | 13,11% | 17,27% | 33,46% | 40,71% | 44,40% |
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | -10,09% | 20,23% | 28,13% | 59,72% | 73,58% | 80,55% |
Ontwikkeling netto schuld per inwoner (in €) | 637- | 280 | 573 | 752 | 1.370 | 1.385 |
Solvabiliteitsratio | 64,32% | 63,83% | 60,52% | 53,48% | 50,38% | 48,20% |
Structurele exploitatieruimte | 0,54% | 0,18% | 0,61% | -1,92% | -1,85% | -2,02% |
Grondexploitatie | 1,68% | 3,35% | 1,34% | 0,65% | 0,55% | 0,38% |
Belastingcapaciteit | 101% | 96% | 103% | 103% | 103% | 103% |
Onbenutte belastingcapaciteit | 4,97% | 2,72% | 2,73% | NVT | NVT | NVT |
Saldo baten en lasten voor reserves | 3,14% | -0,87% | -0,57% | -3,47% | -3,31% | -3,15% |
Bij de belastingcapaciteit rekenen we met jaar 2027. We voorspellen niet de ontwikkeling voor de komende jaren.
Netto schuldquote en ontwikkeling netto schuld per inwoner
De netto schuldquote geeft inzicht in de omvang van de gemeentelijke schulden in verhouding tot de baten. Het kengetal laat zien in hoeverre de gemeente haar financiële verplichtingen kan dragen en biedt een indicatie van de financiële flexibiliteit. Naarmate de schuld toeneemt, nemen ook de rentelasten en aflossingsverplichtingen toe, waardoor minder ruimte beschikbaar is voor nieuw beleid en investeringen. De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen geeft daarbij een zuiverder beeld van de daadwerkelijke schuldpositie en de druk die rente en aflossingen leggen op de exploitatie. Voor beide kengetallen geldt dat een lagere waarde gunstiger is.
In 2025 hebben we nog een sterke financiële positie met een netto schuldquote van -0,9%. Vanaf 2026 neemt onze schuldpositie toe door financiering van vervangingsinvesteringen, uitvoering van de Investeringsagenda en de voorgenomen overdracht van de pensioenverplichtingen voor wethouders aan het ABP. Hierdoor stijgt de netto schuldquote naar 13,1% in 2026 en verder naar 44,4% in 2030. De netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen laat een vergelijkbare ontwikkeling zien en stijgt van 20,4% in 2026 naar 77,8% in 2030. De sterkste toename doet zich voor in 2030. In dat jaar is een groot deel van de investeringen uit de Investeringsagenda gerealiseerd en bereikt ook de externe financieringsbehoefte een hoger niveau. Voor de financiering van deze investeringen wordt in de periode tot en met 2030 naar verwachting circa € 35 mln aan langlopende leningen aangetrokken.
Deze ontwikkeling is ook zichtbaar in de netto schuld per inwoner. Waar in 2025 nog sprake is van een netto negatieve schuld van € 637 per inwoner, slaat dit vanaf 2026 om naar een schuldpositie van € 280 per inwoner. Vervolgens loopt dit op naar € 1.385 per inwoner in 2030. Ondanks deze stijging blijven de kengetallen binnen aanvaardbare grenzen, maar de ontwikkeling laat zien dat de financiële ruimte in de komende jaren afneemt en dat we investeringsbeslissingen steeds nadrukkelijker moeten afwegen tegen de structurele financiële draagkracht van de gemeente.
Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeentelijke bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen. Anders gezegd: het betreft de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. Hoe hoger deze ratio, hoe beter de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen en hoe sterker de vermogenspositie.
De solvabiliteitsratio daalt van 64,3% in 2025 naar 63,8% in 2026 en verder naar 48,2% in 2030. Deze ontwikkeling hangt samen met de uitvoering van de investeringsopgave in de komende jaren. Voor de realisatie van vervangingsinvesteringen, projecten uit de Investeringsagenda en overige investeringen trekken we leningen aan, waardoor het totale vermogen toeneemt. Tegelijkertijd zetten we eigen middelen en reserves in voor de dekking van investeringen, waardoor het eigen vermogen afneemt. Hierdoor verslechtert de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen en neemt de solvabiliteitsratio geleidelijk af.
Hoewel de dalende trend aandacht vraagt, blijft de solvabiliteitsratio gedurende de gehele planperiode op een niveau dat duidt op een financieel gezonde vermogenspositie. Wel neemt de financiële buffer af en wordt onze gemeente in toenemende mate afhankelijk van externe financiering.
Bij de interpretatie van dit kengetal is het van belang te realiseren dat de solvabiliteitsratio wordt beïnvloed door de systematiek die gekozen is voor de financiering van de Investeringsagenda; de toekomstige afschrijvingslasten worden volledig gedekt uit de bestemmingsreserve Kapitaallasten Investeringsagenda. Hierdoor ontstaat een vertekend beeld van de feitelijke financiële weerbaarheid, omdat zowel de investeringen als de daarvoor gereserveerde middelen op de balans staan. Wanneer we de investeringen van de Investeringsagenda en daarmee samenhangende bestemmingsreserve buiten beschouwing laten, ontstaat een beter beeld van de vermogenspositie. De gecorrigeerde solvabiliteitsratio bedraagt dan circa 27,0% in 2026 en neemt af naar circa 20,9% in 2030. Deze percentages geven een realistischer beeld van de structurele financiële positie en laten zien dat de vermogensruimte de komende jaren verder onder druk komt te staan. Daarom blijft het belangrijk om bij toekomstige investeringsbeslissingen en begrotingsafwegingen nadrukkelijk aandacht te houden voor het behoud van voldoende financiële weerbaarheid
Structurele exploitatieruimte
De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre de gemeente beschikt over vrije structurele begrotingsruimte. Het kengetal laat zien of structurele baten voldoende zijn om de structurele lasten te dekken en biedt daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen of ruimte heeft voor nieuw beleid. Een percentage rond de nul betekent dat de beschikbare begrotingsruimte nagenoeg volledig is benut.
De percentages laten zien dat de begroting in 2027 sluitend is en dat vanaf 2028 de structurele exploitatieruimte om slaat naar een exploitatietekort van circa -1,9% tot -2,0%.Dit betekent dat de structurele lasten hoger zijn dan de structurele baten, daar is sprake van een structurele financiële opgave. Deze ontwikkeling wordt voornamelijk veroorzaakt door de effecten van de gewijzigde financieringssystematiek van het gemeentefonds en de oplopende kosten binnen het sociaal domein, met name voor Wmo en Jeugd.
De ontwikkeling van de structurele exploitatieruimte laat zien dat de financiële positie op korte termijn nog beheersbaar is, maar dat vanaf 2028 aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om het structurele begrotingsevenwicht te herstellen. Zonder bijsturing neemt de financiële flexibiliteit af en ontstaat minder ruimte om nieuwe beleidsambities te realiseren of onverwachte tegenvallers binnen de lopende exploitatie op te vangen.
Grondexploitatie
Het kengetal grondexploitatie geeft inzicht in het relatieve belang van de bouwgrond in exploitatie ten opzichte van de totale baten van de gemeente. Een hoog percentage kan duiden op een grotere afhankelijkheid van grondexploitaties en daarmee op een hogere gevoeligheid voor ontwikkelingen op de vastgoed- en woningmarkt. Een lager percentage wijst over het algemeen op een beperkter financieel risico vanuit het grondbedrijf.
Met percentages tussen de 0,4% en 3,4% blijft het kengetal gedurende de gehele planperiode op een laag niveau. Daarnaast laat het kengetal vanaf 2026 een dalende lijn zien. Dit bevestigt dat de omvang van de lopende grondexploitaties beperkt is in relatie tot de gemeentelijke begroting en dat de financiële risico's die voortvloeien uit het grondbedrijf beheersbaar zijn. Tegelijkertijd biedt deze relatief beperkte positie ruimte om, wanneer dit vanuit ruimtelijk of strategisch oogpunt wenselijk is, gronden aan te kopen voor toekomstige woningbouw-, bedrijventerrein- of maatschappelijke ontwikkelingen. Dergelijke strategische verwervingen kunnen bijdragen aan het realiseren van gemeentelijke ambities op het gebied van wonen, economie en leefomgeving.
Belastingcapaciteit en onbenutte belastingcapaciteit
De belastingcapaciteit geeft inzicht in de hoogte van de lokale woonlasten ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Hierbij worden de onroerendezaakbelasting (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing betrokken. Het kengetal wordt uitgedrukt als een percentage van het landelijk gemiddelde. Een percentage boven de 100% betekent dat de woonlasten voor inwoners hoger liggen dan gemiddeld in Nederland, terwijl een percentage onder de 100% wijst op lagere woonlasten dan het landelijk gemiddelde.
De belastingcapaciteit bedraagt 103% in 2027. Hiermee bewegen de woonlasten van onze gemeente zich rond het landelijke gemiddelde. Dit betekent dat de lokale lastendruk vanuit financieel perspectief als gemiddeld kan worden aangemerkt en er geen sprake is van een uitzonderlijk hoge of lage belastingdruk ten opzichte van andere gemeenten.
De onbenutte belastingcapaciteit geeft aan hoeveel ruimte de gemeente nog heeft om de OZB-opbrengst te verhogen voordat de zogenoemde artikel 12-norm wordt bereikt. Deze indicator geeft daarmee een beeld van de financiële ruimte die in uiterste instantie beschikbaar is om de begroting structureel te versterken. Vanuit dat perspectief wordt deze indicator vooral gezien als een signaal voor de aanwezige belastingruimte en niet als een structurele oplossing voor toekomstige financiële opgaven. Deze indicator gebruiken we niet meer om het beschikbare weerstandsvermogen te bepalen.
Saldo baten en lasten voor reserves
Het saldo (baten minus lasten) wordt uitgedrukt in een percentage van de baten. Een positief percentage geeft aan dat er nog begrotingsruimte is. De hoogte van het percentage geeft de mate van ruimte weer. Bij een negatief percentage is er geen ruimte. Het percentage structurele exploitatieruimte geeft een beter beeld omdat hierbij incidentele baten en lasten zijn geëlimineerd.

Financiële ratio